Dekonstrüktivizm, diğer adıyla yapısal analiz 80’lerin sonunda ortaya çıkan postmodern bir akımdır. Mimari yapıların bütünlüğünün parçalanması, dik açılı olmayan köşeler ve eğri formlar kullanılması en belirgin özellikleridir.
Dekonstrüktivizm akımında kargaşa hissi vardır. Yapılar belirsiz ve aykırı izlenim bir yaratır. Bu dönemde eser veren mimarlar Fransız filozof Jacques Derrida’nın yapısökümcü düşüncelerinden etkilenmişlerdir.
Akımdan etkilenen mimarlar geometrik düzensizlikten yeni bir düzen ortaya çıkarttılar. Biçimsel deneyleri benimseyen dekonstrüktivistler, ‘’Biçim işlevi takip eder.’’, ‘’Malzemelere karşı dürüst olunmalıdır.’’, ‘’Biçim saf olmalıdır’’ gibi görüşleri yok etmek istediler ve bunları modernizmin kısıtlayıcı kuralları olarak kabul ettiler. Akımın öncülerinden Peter Eisenman’a göre dekonstrüktivizm radikal şekilciliğin uzantısı olarak ele alınmalıydı.
Dekonstrüktivizm Dünya’da kabul görmeye 1982 yılında başladı. Bu yılda düzenlenen Parc de la Villette yarışmasında ödül alan Jack Derrida, Peter Einsman ve Parc de la Villette tasarımları tüm Dünya’da yankı uyandırdı. Bir diğer önemli mihenk taşı 1988 yılında Philip Johnson ve Mark Wigley’in düzenlediği New York Dekonstrüktivist Mimarlığı Sergisi oldu. Frank Gehry, Daniel Libeskind, Rem Koolhaas, Peter Eisenman, Zaha Hadid, Wolf Prix ,Helmut Swiczinsky ve Bernard Tschumi gibi isimlerin eserlerini sergilediği etkinlik büyük ses getirdi. Akım, Peter Eisenman’ın tasarladığı Wexner Sanat Merkezi’nin, 1989 yılında hizmete açılmasıyla iyice tanınır hale geldi.
‘’Dekonstrüktivizm nedir?’’ ve ‘’Dekonstrüktivizmin amacı nedir?’’ sorularına kısa bir yanıt vererek net bir betimleme yapalım… Dekonstrüktivizm popüler tavırlardan kaçınır, geçmiş kültürlerle herhangi bir bağ kurma çabasına girmez ve kentle bütünleşme ilkesine bağlı kalmaz. Bozulmuş, parçalanmış, eğilmiş görüntü ön plandadır; saf geometri ile bağlantısı yoktur. Soyuttur, süslemesizdir ve yenilikçidir. Kısacası özgündür. Belirli bir formu yoktu ve gelişime daima açıktır.
Dekonstrüktivizm Akımının Önemli Eserleri
Frank Gehry-Guggenheim Müzesi
Daniel Libeskind-Özgürlük Kulesi
Rem Koolhaas-Casa da Música
Peter Eisenman-Greater Columbus Convention Center
Zaha Hadid-Haydar Aliyev Kültür Merkezi
Coop Himmelblau-Akron Sanat Müzesi
Bernard Tschumi-Alfred Lerner Hall
