O, malzemeleri insanlaştırmış, modernist dönemin tabularına başkaldırmış, eski ve yeni mimari normları harmanlamış farklı bir isim. Bahsi geçen kişi sanattan geometriye, biyolojiden felsefeye birçok farklı kulvarı mimarlık potasında eriten Louis Kahn!
Amerikalı mimar ve kent tasarımcısı Louis Isadore Kahn, 1901’de Estonya’nın Saarama Adası’nda dünyaya geldi. Ailesi 1905’te Philadelphia’ya yerleşip, 1915’te Amerikan vatandaşlığına geçti. Louis Kahn’ın müzik ve resime olan becerisi daha 7 yaşındayken kendini gösterince ortaöğrenimini Philadephia Güzel Sanatlar Akademisi’nde yaptı. Ardından Pensilvanya Üniversitesi’ni bitirdi ve 1924 yılında mimar oldu. Mesleğinin ilk yıllarında konut tasarımı ile ilgilendi. Asıl şöhreti ise 2.Dünya Savaşı’nın sonlarında yani 1940’lı yılların bitimine doğru yakalayacaktı.
Louis Kahn eserlerinde geleneksel ve tarihi formları bir arada kullandı. Simetrik yapılar tasarladı fakat kesinlikle simetromanik bir mimar değildi. Bunu Kahn’ın bakış açısına dair bir ipucu olarak değerlendirirsek oraya şöyle bir sonuç çıkar: Modernizmin ihtişamını ve geleneksel mimarinin (antik ögelerin) güzelliğiyle bütünleştirmek istiyordu.
Kahn’ın düzen kavramı yalnızca sanatsal bir görsellik taşımıyordu. Simetrik bir düzlemde hem kültürel, hem de estetik bir kompozisyon yaratmak istiyordu. Bu yüzden tasarımlarda çelik ve betonun yanı sıra bakır, seramik ve tahta gibi ögeler kullandı.
O’nu diğer mimarlardan ayıran en önemli özelliklerden biri yapı ve malzemeye olan yaklaşımıydı. “Tuğlayı düşündüğünüzde, tuğlaya “Ne istiyorsun, Tuğla?” dersiniz. Tuğla da size “Ben kemer severim” diyecektir. “Bana bak, kemer yapmak pahalıya gelir, ben de senin üstünü betonla kaplayabilirim. Bu konuda ne düşünüyorsun Tuğla?” diye seslenirsiniz. Tuğla der ki: “Ben kemer severim.” Görüyorsunuz, kullandığınız malzemeyi onurlandırmanız önemlidir.’’ Kahn, malzemeyi insanileştirdi ve çağa damga vurmasına bu bakış açısı zemin hazırladı.
Kahn için doğal ışık kullanımı çok önemliydi. Kimbell Sanat Müzesi’ndeki tonoz ve doğal ışık kullanımı ders niteliğindedir. Bu projesinde hem mevsim değişimini ustaca tasvir etmiş, hem de tonozların altında bulunan tavan penceresi ve onun altındaki alüminyum yansıtıcılarla devamlı değişen doğal ışık silütleri yaratmıştır.
1974’te Pensilvanya’da hayatını kaybeden Kahn’ın özel hayatı da toplumun ilgisini uyandırdı. 2003 yılında My Architect A Son’s Journey adındaki filmle kaosla dolu özel yaşamı toplumun seçkisine sunuldu.
Louis Kahn’ın Önemli Eserleri
Salk Biyolojik Araştırmalar Enstitüsü
Sher-e-Bangla Nagar / Bangladeş Millet Meclisi
Franklin D. Roosevelt Dört Özgürlük Parkı
Kimbell Sanat Müzesi
Ulusal Meclis Binası
Phillips Exeter Akademi Kütüphanesi
Wharton Esherick Müzesi
